دانلود پایان نامه

– فرسودگی شغلی

فرسودگی شغلی یک سندرم روانی متشکل از تحلیل عاطفی (احساس تخلیه‌ي قوای روانی)، مسخ شخصیّت (واکنش منفی و عاری از احساس و توأم با بی‌اعتنایی مفرط نسبت به گیرندگان خدمات) و کاهش احساس موفّقیّت فردی است که به ایجاد تصوّر منفی از خود، نگرش منفی نسبت به شغل و احساس عدم ارتباط با مراجعین می‌انجامد و به شدّت روابط فردی، شغلی و سازمانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد(صابری و همکاران،1387 :96).

فرسودگي شغلي عبارت است از : حالتي از خستگي جسمي ، هيجاني و ذهني كه به دليل فشار مداوم و مكرر ناشي از برخورد فشرده و دراز مدت با عوامل انساني يا فيزيكي بوجود مي آيد . نشانه ها و علائم فرسودگي شغلي ، معمولاً به صورت احساس درماندگي ، نا اميدي ، سرخوردگي ، و پيدا كردن ديدگاه منفي نسبت به خود و ديگران بروز داده مي شوند . افراد ممكن است تصور كنند كه بيش از حد كار مي كنند وقادر به كنترل آن نيستند(صابری و همکاران،1387 :96). .

فرسودگي شغلي بر اثر استرس شديد ، مداوم و كنترل نشده و زماني كه تقاضاي محيط كار بيش از توانايي هاي شخصي براي سازگاري يا موفقيت باشد بوجود مي آيد . هر گاه با استرس مقابلة مؤثر نشود ، فرسودگي شغلي بوجود مي آيد . بروز فرسودگي شغلي ناگهاني نيست ، بلكه فرآِيند پيش رونده دارد و رشد آن مرحله اي است(صابری و همکاران،1387 :97).

 

2-3-1-مراحل و سير فرسودگي

مرحلة ماه عسل :

زماني است كه ما در جايي استخدام مي شويم و با شور و شعف خاصي كار خود را شروع مي كنيم . ممكن است زودتر از وقت معمول سركار حاضر شويم و ديرتر هم محيط كار را ترك كنيم . شروع به كار ، ذخاير و انرژي ما را خرج مي كند . اگر تقويت ، تحسين ، تشويق و رضايت به دنبال كار نباشد ، كاهش انرژي آغاز مي شود و فرد بدون آنكه خودش متوجه باشد به تدريج از ا نرژي جسمي و رواني تهي مي شود .

كمبود كارمايه :

مرحله است كه فرد احساس كم آوردن انرژي مي كند و نارضايتي شغلي و خستگي شروع مي شود و فرد سعي مي كند از طريق پناه بردن به مصرف سيگار ، مواد مخدر ، مشروب ، انجام دادن خريدهاي تفنني ، خوابيدن زياد ، به نوعي خود را فريب دهد(صابری و همکاران،1387 :97).

 

2-3-2- آغاز نشانه هاي مزمن فرسودگي :

در اين مرحله احساس خستگي مزمن ، سردردهاي دوره اي ، ترش كردن معده ، خشم و افسردگي شديد ، شدت پيدا مي كنند .

بحران :

در اين مرحله ، بدبيني عميق ، شك به توانايي هاي شخصي ، حساس بودن به بيماري هاي جسمي ناشي از درماندگي و نا اميدي و بروز ذهنيت فرار و پاسخ گريز از مشكلات .

مرحلة به بن بست رسيدن :

يعني فرد ، مستعد خطر از دست دادن شغل مي شود. با مراجع ، همكاران و مدير در محل كار درگير مي شود . در خانه نيز با همسر و فرزندان خود برخوردهاي مكرري نشان مي دهد .

ويژگي هاي افرادي كه مستعد فرسودگي هستند :

زود سر كار مي روند .

دير از سر كار بر مي گردند .

در حين غذا خوردن مشغول كار هستند .

كارها را به منزل مي برند .

به ندرت به مرخصي يا تعطيلات مي روند .

تفريح رفتن آنها به خاطر كارشان است .

وقت را براي همسر و فرزندان جيره بندي مي كنند .

عادات خوابيدن و غذا خوردن آنها بي نظم است .

توانايي نه گفتن در برابر كار را ندارند(صابری و همکاران،1387 :99) .

 

2-3-3-عوامل مؤثر در فرسودگي شغلي :

شرايط سخت و طاقت فرساي كاري .

ناكامي ها و فشارهاي عصبي فراوان .

فشار مداوم براي سعي و تلاش بيشتر .

صرف وقت و انرژي زياد و نا ملموس و بي ثمر .

تعارض مستمر بين فعاليتهايي كه زمان و تلاش مي طلبند .

فقدان بازخورد مثبت و پاداش دهنده .

بي توجهي و روشن نبودن انتظارات و توقعات كاري .

محيط شغلي غم افزا – ( مثل كار كردن در بهشت زهرا ).

روابط ضعيف انساني .

كار زياد و بدون تفريح(صابری و همکاران،1387:100). .

 

2-3-4-شيوه هاي مقابله با فرسودگي شغلي :

تغيير طرز فكر نسبت به كار و زندگي – خوش بيني و استفاده از خودگويي هاي مثبت نسبت به خود و ديگران .

شناسايي محدوديتها و پرهيز نمودن از انجام كارهايي كه توان ذهني و جسمي لازم براي آنها را نداريم .

پرداختن به تفريحات و سرگرمي هاي سالم از قبيل شعر همراه با موسيقي ، مسافرت ، پياده روي كردن ، استخر ، كوهنوردي ، شركت در جشنواره ها .

توجه جدي به رفاه جسمي و رواني از قبيل تغذيه مناسب ، ورزش و استراحت .

توزيع كارها و كمك گرفتن از ديگران .

شناخت و قبول توانايي ها و ناتواني هاي خود .( پذيرش خود ) .

پذيرش واقعيتها ، و رها كردن آرمان و آرزوهاي نا ممكن .

توسعة روابط دوستانه و صميمانه باديگران .

اتكاي به نفس و عدم انتظار زياد از تأييدهاي بيروني .

ترك كردن محيطي كه كار كردن در آن را دوست نداريم .

باز بودن و انعطاف پذيري در پذيرش ديدگاه هاي ديگران .

پرورش حس شوخ طبعي و خنديدن .

رها كردن كارها در صورتي كه احساس فرسودگي مي كنيم .

شناسايي علائم اوليه فرسودگي شغلي و انجام دادن سريع عمليات جبراني و ترميمي .

در صورت حل نشدن مشكل ، استفاده از خدمات روان شناسي و مشاورة‌ تخصصي(صابری و همکاران،1387 :101).