فروردین و اردیبهشت 6931، دوره 1، شماره 6 06016-DOI: 10.21859/jne طراحی و روانسنجی پرسشنامه انگیزه دانشجویان پرستاری و مامایی از انتخاب
رشته تحصیلی
شهناز پولادی 1، فرزانه نوروزی 2،*

4 استادیار، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران
2 کارشناسی ارشد، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران
* نویسنده مسئول: فرزانه نوروزی، کارشناسی ارشد، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران.
ایمیل:

تاریخ دریافت مقاله: 14/10/4930 تاریخ پذیرش مقاله: 11/41/4930
چکیده
مقدمه: داشتن انگیزه خصوصاًخصوصا در مورد انتخاب رشتههای مربوط به علوم پزشکی از حساسیت خاصی برخوردار است. نظر به اینکه آگاهی از انگیزه دانشجویان در انتخاب رشته تحصیلی سهم به سزایی در کیفیت فرآیند آموزش و پیشرفت دانشجویان در آینده خواهد داشت؛ این مطالعه با هدف، طراحی و روانسنجی پرسشنامه انگیزه دانشجویان پرستاری و مامایی از انتخاب رشته تحصیلی انجام شد.
روش کار: در این پژوهش روش شناسی، 211 دانشجوی رشته پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر در نیمسال دوم 31-39 به روش نمونه گیری در دسترس وارد مطالعه شدند. نسخه اولیه پرسشنامه بر اساس بررسی متون طراحی شد. پس از تأیید اعتبار صوری و محتوی پرسشنامه توسط 41 نفر از متخصصین، روایی سازه با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی انجام گردید. پایایی درونی پرسشنامه با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ تعیین گردید. جهت تجزیه و تحلیل دادهها از نرم افزار SPSS نسخه 43 استفاده شد.
یافتهها: نسخه اول پرسشنامه انگیزه دانشجویان از انتخاب رشته تحصیلی با 41 گویه طراحی گردید. در فرایند روان سنجی پرسشنامه طی انجام روایی محتوی هیچ گویه ای حذف نگردید. پرسشنامه با شاخص روایی محتوایی 34/. و نسبت روایی محتوایی 3/. از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار است. براساس تحلیل عامل اکتشافی نسخه نهایی پرسشنامه با 41 گویه در قالب 9 عامل انگیزشی شامل عوامل انگیزشی مادی، معنوی و اجتماعی با توان پیش بینی 00/1 گویای روایی سازه پرسشنامه میباشد؛ همچنین پرسشنامه با آلفای کرونباخ 7/1 از پایایی مطلوبی برخوردار میباشد.
نتیجه گیری: با توجه به روایی و پایایی مطلوب پرسشنامه انگیزش دانشجویان پرستاری و مامایی از انتخاب رشته تحصیلی، بکارگیری آن توسط محققین، جهت بازخورد به رسانههای جمعی، مسئولین و اساتید مرتبط با رشتههای پرستاری و مامایی به منظور افزایش تلاش در جهت کاهش موانع و افزایش انگیزه دانشجویان توصیه میگردد.
کلیدواژهها: انگیزه، رشته تحصیلی، دانشجویان، پرستاری، مامایی
تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاری ایران محفوظ است.

مقدمه
انگیزه، عامل انجام بسیاری از فعالیتها از جمله یادگیری است. در واقع انگیزه به یادگیرنده انرژی میدهد و فعالیتهای او را هدایت میکند )4(. وجود انگیزه در طی فرایند یادگیری و آموزش منجر به تسهیل یادگیری، سهولت در برقراری ارتباط، کاهش اضطراب و ایجاد خلاقیت در یادگیری میشود )2(. انسانها در انجام کارهای مختلف از جمله یادگیری و تحصیل، انگیزههای متفاوتی دارند )9(. صاحب نظران آموزش و پرورش اذعان میدارند که یادگیری و تغییر رفتار مطلوب زمانی حاصل میشود که فراگیران دارای انگیزه قوی و کافی باشند )1(.
14
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:20 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Downloaded from jne.ir at 10:20 +0330 on Wednesday October 11th 2017

1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:20 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:20 +0330 on Wednesday October 11th 2017

گرچه انگیزه یک موضوع چند عاملی و در بر گیرنده فراگیر و کل محیط یادگیری میباشد اما همواره استراتژیهایی وجود دارد که به تقویت انگیزه دانشجویان جهت کسب اهداف مهم کمک مینمایند )0(. در بررسی امینی و همکاران) 4934( در زمینه عوامل مؤثر بر انگیزه یادگیری دانشجویان بالینی، علاقمندی دانشجو به رشته تحصیلی ،جایگاه شغلی و اجتماعی فارغ التحصیلان، علاقمندی مدرس به آموزش و تشویق دانشجویان به عنوان راهکارهای مناسب جهت تقویت انگیزه دانشجویان اشاره گردیده است )6(. انتخاب رشته تحصیلی و شغل به عنوان یکی از مهمترین تصمیمات فردی در طول زندگی است. بررسیهانشان میدهد که بعد از اتمام تحصیل معمولاً تغییر حرفه در بعضی ازرشتهها به ندرت و با صرف هزینه و وقت زیادی امکان پذیر است. ازاین رو انتخاب رشته تحصیلی دانشگاهی باید با دقت و تأمل بیشتریانجام شود )7(. عوامل انگیزشی تأثیر گذار بر انتخاب رشته تحصیلی شامل محیط خانواده و محیط آموزشی، افراد تأثیر گذار در زندگی فرد ،زمینههای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی، علاقه، ارزشها، اعتقادات ،ویژگیهای شخصیتی، تواناییها و مهارتهای فردی بیان گردیده است )3, 3(. مطالعات نشان دادهاند که علاوه بر وجود عوامل انگیزشی برای ورود دانشجویان به رشته تحصیلی خاص، فاکتورهای زمینهای )جنس، نژاد و سطح تحصیلات والدین( نیز میتوانند تأثیر مستقیمی بر بروز انگیزه افراد داشته باشند. بیشترین علت تغییر رشته دانشجویان، عدم شناخت فرد از رشته تحصیلی است )41(. مطالعات مختلف نشان دادهاند که دانشجویان گروههای مختلف علوم پزشکی انگیزههای متفاوتی برای انتخاب رشته خود دارند )44(. در مطالعه عابدیان و همکاران) 4933( اکثریت مشارکت کنندگان انگیزه خود از انتخاب رشته پرستاری را فرصتی برای کسب مدارک عالی تحصیلی عنوان کردند. همچنین دانشجویان پسر و دختر به ترتیب محتوای علمی رشته پرستاری را به عنوان اولویت دوم خود ذکر نمودند )7(. Ulrech )2113( در مطالعه خود بر روی دانشجویان مامایی، علاقه به این رشته و تشویق اطرافیان و حتی داشتن تجربه زایمان را از عوامل انتخاب این رشته بیان کرد )42(. بررسیهای علیزاده و همکاران بر روی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی رشت نشان داد که مهمترین انگیزه این دانشجویان از انتخاب رشته تحصیلی مفید واقع شدن حرفه مامایی در زندگی فردی است )49(. Zysberg و همکاران) 2110( علت انتخاب رشته پرستاری در زنان را تطابق بین شخصیت فردی و شخصیت پرستاران بعنوان حرفه و در مردان تأمین نیازهای مالی و امکان استخدام و امنیت شغلی بیان کرد )3(. مطالعات مختلفی در خصوص بررسی انگیزش دانشجویان از انتخاب رشته تحصیلی انجام شده است. در مطالعهای که دلیر و همکاران در سال 4973 به بررسی انگیزه انتخاب رشته دانشجویان پرستاری و مامایی پرداختند. ابزار مورد استفاده در این مطالعه پرسشنامه محقق ساختهای بود که پایائی درونی آن با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ 3/1 گزارش گردیده است و جهت سنجش روایی ابزار از روایی محتوی استفاده شده، ولی در زمینه نحوه انجام و میزان نسبت و شاخص روایی اطلاعاتی ارائه نشده است )3(. در مطالعه انجام شده توسط عابدیان و همکاران در سال 4933 بر روی دانشجویان سال اول رشته پرستاری دو دانشگاه مازندران و بابل در زمینه بررسی انگیزه مشارکت کنندگان از انتخاب رشته تحصیلی خود، فقط میزان پایایی ابزار محقق ساخته با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ 32/1 گزارش گردیده است )7(. علیزاده و همکاران در سال 4931 عوامل مرتبط با انتخاب رشته تخصصی را در دانشجویان رشته پزشکیترم 2 و بالاتر دانشگاه گیلان، در 1 حیطه عوامل فردی، عوامل شغلی، عوامل اقتصادی و عوامل اجتماعی را براساس پرسشنامه اقتباس شده از پرسشنامه استاندارد )AHP: Analytic Hierarchy Process( مورد بررسی قرار دادند. پایایی بیرونی پرسشنامه در 1 بعد به روش آزمایش مجدد 3/1 = r و روایی پرسشنامه از طریق روایی محتوا بررسی گردید )41(.
Kosgeroglu در سال 2113 با استفاده از پرسشنامه )OLMS:
12
Occupational Learning Motivation Scale(، که در آن از 9 زیر مقیاس انگیزه درونی، انگیزه بیرونی و انگیزه منفی برای تعیین انگیزه دانشجویان از اهداف یادگیری استفاده گردیده، به بررسی انگیزه دانشجویان پرستاری و مامایی ترکیه پرداخته است )40(.
بر اساس بررسی متون انجام گرفته، به نظر میرسد تاکنون ابزاری داخلی جهت سنجش انگیزش دانشجویان از انتخاب رشته تحصیلی آنها طراحی نشده است و پرسشنامههای مورد استفاده در مطالعات مشابه ،یا با استفاده از نسخه ترجمه شده ابزارهای خارجی اجرا شده یا توسط پژوهشگر و بر اساس اهداف مطالعه، تدوین گردیده است. ویژگی مشترک و نسبتاً رایج ابزار مورد استفاده در هر دو حالت اخیر، عدم ارائه اطلاعات کافی در مورد کیفیت اعتبار ابزار تحقیق میباشد، بطوریکه در همه مطالعات انجام شده روایی محتوای پرسشنامه فقط در بعدکیفی مورد برسی قرار گرفته و انجام روایی صوری و روایی محتوای کمی و یا روایی سازه یا صورت نگرفته است یا اطلاعات کافی در این خصوص گزارش نشده است )7, 3, 41(. چنین ویژگی میتواند انتشار نتایج مطالعه را با چالش مواجه نماید، زیرا اعتبار یافتههای هر مطالعه ارتباط مستقیم با وضعیت روایی ابزار تحقیق آن دارد و حتی در صورت انتشار ،ممکن است خواننده از کیفیت اعتبار و چگونگی ارزیابی آن آگاهی و اطمینان لازم را کسب ننماید. با توجه به حساسیت انتخاب رشته در دو گروه پرستاری و مامایی ،انجام مطالعات بیشتر در زمینه انگیزه دانشجویان پرستاری و مامایی از انتخاب رشته و تعیین عوامل مؤثر در این زمینه ضرورتی غیرقابل انکار است که این مهم نیز مستلزم بکارگیری ابزارهای معتبر و مبتنی بر انگیزههای مختص هر دو رشته پرستاری و مامایی میباشد. لذا با توجه به اهمیت موضوع و فقدان ابزاری معتبر و مناسب مطابق با فرهنگ داخلی و اهمیت ارزیابی انگیزه دانشجویان در انتخاب رشته تحصیلی لزوم ضرورت طراحی پرسشنامهای برخوردار از روایی و پایایی مطلوب و مختص این دو رشته حائز اهمیت است. بنابراین مطالعه حاضر با هدف طراحی و روانسنجی پرسشنامه انگیزه دانشجویان پرستاری و مامایی از انتخاب رشته تحصیلی طراحی گردید.
روش کار
مطالعه حاضر از نوع پژوهش روش شناسی میباشد. جامعه پژوهش شامل کلیه دانشجویان پرستاری و مامایی مشغول به تحصیل در مقطع کارشناسی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، در نیمسال دوم سال تحصیلی 31-39 میباشند. معیار ورود به مطالعه رضایت و تمایل دانشجویان جهت شرکت در پژوهش میباشد. نمونه گیری به روش سرشماری انجام شد و از مجموع 291 نمونه )کل دانشجویان پرستاری و مامایی مشغول به تحصیل این دانشگاه )26 نفر( به علت عدم حضور در کلاس درس در زمان نمونه گیری، که با پیگیریهای انجام شده نیز، جهت پرکردن پرسشنامه مراجعه ننمودند( وارد مطالعه نشدند و در مجموع اطلاعات 211 نفر مشارکت کننده در پژوهش، جمع آوری گردید. در طراحی ابزار پرسشنامه، جهت موجز کردن مطلب، روش طراحی ابزار والتز با روش مطالعه که روش شناسی میباشد تلفیق گردیده است.
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:20 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:20 +0330 on Wednesday October 11th 2017

  • 1

پاسخ دهید