Received: 29 Jan 2017 Accepted: 17 Jul 2017
Abstract
Introduction: Education can play a major role in improving the quality of nurses’ performance. The present study aimed to determine the effect of hand dressing training through group and video training on the knowledge of nurses working in different wards.
Methods: In this quasi-experimental study with two groups, 90 nurses working in different wards of Hazrat Fatima Hospital in Tehran were selected by census method and randomly divided into two groups of video and group training. Data collection instrument was a questionnaire to assess the knowledge and performance checklist to evaluate nurses’ and researchers’ performance before and after the training. Data were analyzed using SPSS software version 19, paired sample T test and independent t-tests.
Results: The levels of awareness in the training group before and after the training were 17.20 ± 1.75 and 18.16 ± 1.14 and in the video training group it was 17.07 ± 1.48 and 17.93 ± 1.45, respectively. The performance of the training group before and after the training was 77.89 ± 9.36 and 81.69 ± 8.41 and in the video training group it was 74.47 ± 10.79 and 80.33 ± 9.36, respectively. The results of both groups was better after the training (P < 0.001).
Conclusions: Although both methods were effective in raising nurses’ awareness and performance, according to numerous advantages of video training including affordability and ability to watch videos at any time and place and etc., using this method in the training programs is recommended.
Keywords: Group Training, Video Training, Dressing, Nursing

© 2017 Iranian Nursing Scientific Association (INA)
نشریه آموزش پرستاری مقاله پژوهشی

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

خرداد و تیر 6931، دوره 1، شماره 2 06024-DOI: 10.21859/jne بررسی تأثیر آموزش پانسمان دست به دو روش آموزش گروهی و ویدیویی، بر آگاهی و عملکرد پرستاران شاغل در بخشهای بستری بیمارستان حضرت فاطمه
)س( ،39-6932

فرشته عمران 1، توران باقری 2،*، سیدجابر موسوی 3، ژیلا اکبری 1، شیرین عراقی 1

1 کارشناس، گروه پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران
6 کارشناس ارشد، گروه پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران
3 استادیار، گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران
* نویسنده مسئول: توران باقری، کارشناس ارشد، گروه پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران. ایمیل:
tooran_bagheri@yahoo.com

تاریخ دریافت مقاله: 11/11/1331 تاریخ پذیرش مقاله: 62/10/1332
چکیده
مقدمه: آموزش میتواند نقش عمدهای در ارتقای کیفیت عملکرد پرستاران داشته باشد. مطالعه حاضر با هدف تعیین تأثیر آموزش پانسمان دست به دو روش گروهی و ویدیوئی در پرستاران شاغل در بخشهای بستری بیمارستان انجام شده است.
روش کار: در این مطالعه نیمه تجربی با طرح دو گروهی، 31 پرستار شاغل در بخشهای بستری بیمارستان حضرت فاطمه )س( تهران در سال 33-1336، به روش سرشماری انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آموزش گروهی و ویدیوئی قرار گرفتند ابزار گردآوری دادهها برای سنجش آگاهی، پرسشنامه و چک لیست ارزیابی عملکرد بود که قبل و بعد از آموزش توسط پرستاران و پژوهشگر تکمیل گردید. دادهها با استفاده از نرم افزار SPSS )ویرایش 13( و آزمونهای آماری تی زوجی و تی مستقل تجزیه و تحلیل شدند.
یافتهها: میزان آگاهی در گروه آموزش گروهی قبل و پس از آموزش به ترتیب با میانگین )انحراف معیار( 51/1 ± 61/15 و 10/1 ± 12/11 و درگروه آموزش ویدیوئی 01/1 ± 15/15 و 01/1 ± 33/15 بوده و میزان عملکرد نیز در گروه آموزش گروهی به ترتیب 32/3
± 13/55 و 01/1 ± 23/11 و در گروه آموزش ویدیوئی 53/11 ± 05/50 و 23/3 ± 33/11 بوده است و نتایج هر دو گروه پس از آموزش بهتر بود )111/1 > P(.
نتیجه گیری: هر چند دو روش آموزش گروهی و ویدیوئی در ارتقای آگاهی و عملکرد پرستاران مؤثر بود اما با توجه به مزایای فراوان روش ویدیوئی از جمله به صرفه بودن و امکان رؤیت فیلم در هر زمان و مکانی، به کارگیری آن در برنامههای آموزشی توصیه میگردد.
کلیدواژهها: آموزش گروهی، آموزش ویدیوئی، پانسمان، پرستاری
تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاری ایران محفوظ است.

مقدمه
جراحی دست به عنوان یک رشته مجزا است که با ضایعات تروماتیک شامل آسیب در اعصاب، عضلات، استخوانها، عروق و مفاصل دست ،همچنین بیماریهای مربوط به دست و ناهنجاریهای مادرزادی دست سر و کار دارد )1(. از آنجا دست به عنوان یک عضو حیاتی و اولیه در انجام هر کاری میباشد و از دست دادن هر نوع حساسیت و حرکت میتواند تأثیر زیادی در کیفیت زندگی بیمار داشته باشد، این نوع
62

جراحی و همچنین مراقبتهای بعد از آن از اهمیت ویژهای برخوردار است )1-3(. عوارض ناشی از صدمات دست بسیار شایع است، و هدف اصلی از درمان ترومای دست اجتناب از این عوارض مثل التهاب ،خونریزی، عفونت، سفتی و خشکی مفاصل است )0(. در این میان مراقبت از زخم و طریقه تعویض پانسمان یا طرز نگهداری آتل یا حرکت دادن یا ندادن انگشت دست بعد از جراحی نهایت اهمیت را برای کاهش عوارض و رسیدن به نتیجه مطلوب دارد )1(. از آنجا که پرستاران به عنوان بزرگترین گروه ارائه کننده خدمات سلامتی در نظام بهداشت و درمان در مراقبت از زخم بیماران و تعویض پانسمان آنها نقش عمدهای دارند، کیفیت کار آنان تأثیر بسزایی در بهبود بیماران دارد )2, 5(. یکی از راههای افزایش کیفیت مراقبت بیمار و بالا بردن دانش و تقویت مهارتهای بالینی پرستاران آموزش است )1(. آموزش یکی از عملکردهای مهم پرستاری در تمام زمینههای فعالیت پرستاران به شمار میآید )3, 11(. نظریه پردازان در حیطههای آموزش اعتقاد دارند که کلاسهای آموزش سنتی دیگر دارای اثربخشی نیستند زیرا وابسته به زمان و مکان خاصی هستند همچنین پرستاران در بیمارستانها به علت مشغله کاری فراوان تمایلی به شرکت در این کلاسها را ندارند )11, 16(. ارتقای کیفیت آموزش از طریق راههای متعددی از جمله مطالعه ،سخنرانی و آموزش گروهی، استفاده از لوح فشرده، آموزش به شیوه شبیه سازی، استفاده از فیلم و نرم افزارهای آموزشی و … امکانپذیر است )13(. یکی از شیوههایی که در این زمینه بیشتر مورد توجه قرار گرفته است، آموزش به شیوه گروهی است. بر اساس نظریات محققان ،آموزش گروهی به طور کامل با استقلال یادگیرنده انطباق دارد و به یادگیرندگان کمک میکند تا نظریات و عقاید خود را بیان نموده و با نظر دیگران نیز آشنا شوند. مزایای این روش در مطالعات مختلف خارجی و داخلی ثابت شده است )13-11(. یکی از عوامل مهم دیگری که میتواند نقش مهمی در آموزش ایفا کند فیلم ویدیوئی است )12(. فیلم به عنوان رسانهای جذاب و تاثیرگذار میتواند ضمن جذب مخاطب به طرق مختلف ، مستقیم و غیر مستقیم ، آموزش را امکان پذیر کند. جایگاه و نقش فیلم در نظام آموزشی انکارناپذیر است و در کشورهای پیشرفته استفاده از فیلمهای آموزشی رواج یافته و به شیوههای مختلفی از طریق شبکههای تلویزیونی، تلویزیونهای کابلی و شبکههای ویدیویی مورد استفاده قرار میگیرد )15, 11(. تحقیقات زیادی در مورد فواید و تأثیرات فیلم آموزشی در یادگیری انجام شده است. ادگار دیل در مخروط پیشنهادی خود برای یادگیری نشان داد که افراد11% از اطلاعاتی که میخوانند ،61% چیزهایی که میشنوند ،31% از مواردی را که میبینند،11% چیزهایی که میبینند و میشنوند ،
51% چیزهایی که میگویند و در نهایت 31% چیزهایی که انجام میدهند و میگویند را به خاطر میسپارند )13(. بطور کلی یادگیری بوسیله ویدئو و فیلم آموزشی راحتتر بوده و به زمان کمتری نیاز دارد؛ در حالیکه یادگیری بوسیله مطالعه و یا آموزشهای کلاسی میتواند سختتر و زمانبرتر باشد و لازم است که بصورت فعالانه برای آن تلاش کنیم. همچنین در مورد ویدئو، میتوانیم به راحتی در تلفن همراه و تبلت و کامپیوتر خودمان آنها را تماشا کنیم و استفاده از آنها محدود به زمان یا مکان خاصی نمیشود )12, 61(. با توجه به اینکه پرستاران در بیمارستانها و مراکز آموزشی درمانی نقش عمدهای در ارتقای کیفیت خدمات بالینی دارند و تأثیر آموزش به ویژه بر مهارتهای عملی پرستاران از اهمیت ویژهای برخوردار است و نیز به دلیل اینکه مطالعه مقایسهای در زمینههای مختلف آموزشی میان پرستاران وجود ندارد ،مطالعه حاضر با هدف تعیین تأثیر آموزش پانسمان دست به دو روش گروهی و ویدیوئی در پرستاران شاغل در بخشهای بستری بیمارستان انجام شده است.
65
روش کار
این پژوهش یک مطالعه نیمه تجربی است و جامعه پژوهش 31 پرستار شاغل در مرکز آموزشی درمانی حضرت فاطمه )س( وابسته به دانشگاه علوم پزشکی ایران، در سال 1333-1336 بودند که به روش سرشماری وارد مطالعه شدند. داشتن حداقل مدرک لیسانس و قرار داشتن در یکی از ردههای پرستاری مانند سرپرستار و پرستار و سطوح استخدامی شامل رسمی، پیمانی، قراردادی و طرحی، با هر سابقهای و اعلام آمادگی برای شرکت در مطالعه از معیارهای ورود به مطالعه بودند و از آنجا که مطالعه در مورد آموزش پرستار بوده است، بهیار بودن یکی از معیارهای خروج بوده و نیز، داشتن حساسیت به مواد ضدعفونی کننده و تکمیل ناقص پرسشنامه از دیگر معیارهای خروج نمونهها محسوب میشدند. پروتکل مطالعه توسط کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی ایران با شماره مجوز 606-60 در تاریخ 66/11 33 به تصویب رسید ) ID:
IRCT201501128177N11(. این طرح هزینهای برای افراد شرکت کننده در طرح نداشته و همه افراد رضایتنامه ای را بصورت محرمانه تکمیل نمودند تا در صورت عدم رضایت از ادامه طرح کنار گذاشته شوند. در صورت موجود بودن روش بهتری جهت آموزش حتماً اقدامات لازمه انجام میگردید. عوارضی در مطالعات مشابه گزارش نشده است. پرستاران به صورت تصادفی به دو گروه 01 نفره آموزش پانسمان به روش گروهی )سخنرانی( و آموزش به روش ویدیویی تقسیم شدند .کلاس آموزش ویدیویی به مدت 31 دقیقه توسط فیلم ویدیویی که مورد بازبینی کارشناسان قرار گرفته بود، انجام شد و به صورت یک جلسه برای پرسنل در بخشهای بستری توسط فرد آموزش دیده به نمایش در آمد. )لازم به ذکر است که فیلم ویدیوئی بر اساس استانداردهای موجود در پانسمان دست تهیه شده بود(. کلاس آموزش گروهی با سخنرانی توسط فرد آموزش دیده به مدت یک جلسه 31 دقیقهای در بخشهای بستری انجام گردید. فیلم توسط فرد ارائه دهنده آموزش گروهی اجرا شده بود. اما فرد آموزش دهنده فیلم در هنگام پخش فیلم حضور فیزیکی نداشت تا از این طریق فقط کیفیت فیلم ارزیابی شود. در نمونههای هر گروه میزان آگاهی و مهارت )عملکرد( قبل و بعد از آموزش مورد سنجش قرار گرفت بدین ترتیب که وضعیت آگاهی و مهارت هر فرد با خودش سنجیده میشود.
جهت سنجش میزان آگاهی شرکت کنندگان از پرسشنامهای دو قسمتی شامل 61 سؤال استفاده شد .بخش اول پرسشنامه شامل مشخصات دموگرافیک )مدرک تحصیلی، سال اخذ مدرک، وضعیت استخدامی وحساسیتهای پوستی وحساسیت به مواد گندزدا(، و بخش دوم پرسشنامه حاوی سوالاتی در مورد نحوه پانسمان دست بیماران بود. که روایی این پرسشنامه توسط دو نفر از اساتید پرستاری آشنا به پانسمان دست تأیید شده بود. برای تعیین پایایی پرسشنامه مذکور از روش آزمون مجدد استفاده گردید. به این ترتیب که ابتدا مطالعهای بر روی 61 نفر از پرستاران انجام شد. ضریب همبستگی بین نمرات کل پرسشنامه در دفعه اول و دوم برابر 21/1 و سازگاری درونی بر اساس ضریب کودر ریچاردسون 61 )KR20( برابر 31/1 بود. به پاسخ صحیح به هر یک از سؤالات پرسشنامه امتیاز یک و به پاسخ غلط امتیاز صفر داده شد. بر این اساس حداقل و حداکثر نمره قابل کسب از جهت میزان آگاهی به ترتیب نمره صفر و بیست بود. در نهایت بر اساس سیستم

نشریه آموزش پرستاری، دوره 1، شماره 2، خرداد و تیر 6931
61-1 به عنوان عملکرد نهایی تعریف شد. در هر دو گروه پیش از اجرای آموزش، میزان آگاهی و مهارت مشاهده و سنجش شد )پیش آزمون(. همچنین پس از آموزش نیز، پس آزمون انجام شد. پس از گردآوری اطلاعات، دادهها به وسیله نرم افزار آماری SPSS.ver.19 تحلیل شد. از آمار توصیفی شامل میانگین و انحراف معیار استفاده شد .مقایسه نمرات قبل و بعد هر گروه به وسیله آزمون t زوجی و مقایسه نمرات قبل و بعد هر گروه با گروه دیگر به وسیله آزمون t مستقل انجام شد .P value کمتر از 11/1 از لحاظ آماری معنادار بود.
یافتهها
واحدهای پژوهش در دو گروه مطالعه آموزش گروهی و آموزش ویدیوئی از نظر مشخصات دموگرافیک مشابه بودند و تفاوت معناداری بین دو گروه وجود نداشت. نتایج میزان عملکرد حاکی از آن است که در هر دو گروه آموزش گروهی و آموزش ویدیویی تفاوت معنادار آماری بین نمره قبل و پس از آموزش وجود دارد )111/1 > P( )جدول 1(.
طبقه بندی لیکرت امتیازات کسب شده سطح آگاهی افراد در سه سطح ضعیف )5-1(، متوسط )10-1( و خوب )61-11( طبقه بندی شد.
همچنین برای تعیین سطح مهارت پرستاران از چک لیستی شامل 61 سؤال استاندارد مشاهدهای معتبر شستشوی زخم و تعویض پانسمان ویژه پرستاران )Skill Checklists for Fundamentals of Nursing: Cleaning a Wound and Applying a Dry,
Sterile Dressing( استفاده شد. تعیین پایایی چک لیست از طریق همبستگی بین آزمونگرها و مشاهده گران و از طریق مشاهده همزمان دو مشاهده گر انجام شد. برای این منظور محقق و فرد آموزش دیده دیگری عملکرد 11 نفر را به صورت همزمان طی هفت روز به وسیله چک لیست مورد مشاهده و ارزیابی قرار دادند. پاسخ به هریک از سؤالات این چک لیست از طریق انتخاب یکی از چهار گزینه عالی )0 امتیاز( ،خوب )3 امتیاز(، متوسط )6 امتیاز( و ضعیف )1 امتیاز( صورت گرفت .در نهایت مجموع امتیازات حاصل بر اساس سیستم امتیاز بندی لیکرت به صورت زیر طبقه بندی گردید: امتیاز 111-51 به عنوان عملکرد نهایی عالی ،51-11 به عنوان عملکرد نهایی خوب،11-61 متوسط و

جدول 1: مقایسه میانگین و انحراف معیار سطح عملکرد پرستاران در مراحل قبل و بعد از آموزش گروهی و ویدیوئی پانسمان دست
سطح معناداری انحراف معیار ± میانگین تعداد دوره ارزیابی
*1/111 آموزش گروهی
55/13 ± 3/32 01 قبل از آموزش
11/23 ± 1/01 01 بعد از آموزش
1/111 آموزش ویدیوئی
50/05 ± 11/53 01 قبل از آموزش
11/33 ± 3/23 01 بعد از آموزش
سطح معناداری کمتر از 11/1 در نظر گرفته شده است.

جدول 2: مقایسه میانگین و انحراف معیار نمرات آگاهی پرستاران در مراحل قبل و بعد از آموزش گروهی و ویدیوئی پانسمان دست
سطح معناداری انحراف معیار ± میانگین تعداد دوره ارزیابی
*1/111 آموزش گروهی
15/61 ± 1/51 01 قبل از آموزش
11/12 ± 1/10 01 بعد از آموزش

  • 1

دیدگاهتان را بنویسید