دانلود پایان نامه

پدر دختر، در شرق ریشهی تاریخی دارد و آنچه از تاریخ ملل شرق باستان، خصوصاً ایران باستان، به‌دست‌آمده است نشان میدهد پدر عروس ضمن دریافت هبه و شیربها از خانوادهی داماد، جهیزیهای نیز مطابق شئون خانوادگی و اجتماعی خویش، همراه دختر به خانهی داماد میفرستد (بهزادی, 1379, ص. 240).
گفتار پنجم: تهیه جهیزیه در جامعهی هند
ازجمله جوامع درگیر با معضل جهیزیه جامعه هند میباشد که این امر از جوانب مختلف، این جامعه را با بحرانهای جدی روبه‌رو ساخته است وجود آداب‌ورسوم مربوط به جهیزیه ـ باوجود ممنوعیت قانونی آن ـ امنیت مالی را از دختر سلب میکند و این امکان را به وجود میآورد که تمام سرمایهی یک خانواده که طی سالیان دراز فراهم آمده است در جریان ازدواج از بین برود یا حداقل خانواده را زیر بار سنگین قرض قرار دهد (موقر, 1377, ص. 29). به‌طورکلی در ملل شرق و آسیا دختران در موقع ازدواج باید جهیزیهی قابل‌توجهی به خانه همسر ببرند. در همهی این جوامع تأمین این جهیزیه برای خانواده دختر مشکل‌آفرین و در اکثر موارد تقریباً غیرممکن است (همان، 30).

فصل دوم
مالکیت جهیزیه و چگونگی مسئولیت زوج نسبت به آن
در این فصل سه مبحث مطرح میشود:
مبحث اول: مالکیت زوجه و والدین وی و زوج بر جهیزیه
مبحث دوم: اباحه تصرف زوجه در جهیزیه
مبحث سوم: مسئولیت زوج در خصوص جهیزیه

مبحث اول: مالکیت زوجه و والدین وی و زوج بر جهیزیه
گفتار اول: مالکیت والدین زوجه بر جهیزیه
جهیزیه مالی است که والدین زوجه به او صلح میکنند تا دختر از آن وسایل در زندگی مشترک خود از آن‌ها استفاده کند و جهیزیه مالکیت و مملوکیت محسوب نمیشود بلکه حقوقی است که طبیعتاً دختر به خاطر ناتوان بودن پیدا میکند و تهیه جهیزیه سنتی است که از روزگار گذشته تاکنون در برخی از فرهنگها و در میان گروهی از جوامع رایج بوده است و خانواده دختر از همان بدو تولد وی به‌تدریج اسباب و اثاث و مایحتاجی را که وی بعدها باید به خانهی بخت ببرد برای او مهیا میکنند (مطهری, 1357, ص. 1228).
بعضی از حقوقدانان معتقدند که اختصاص دادن جهیزیه به دختر از سوی والدین در واقع نوعی تعدیل در ارث بین زن و مرد میباشد (کاتوزیان, حقوق مدنی خانواده, 1371, ص. 200) ولی نظر مشهور این است که وسایل زندگی جزو نفقه و مایحتاج محسوب میشود و زن دراین‌باره هیچ تکلیفی ندارد ولی قانون هم هیچ اشارهای به تهیه جهیزیه از سوی زوج نکرده است (موسوی خمینی, 1362, ص. 56) و در اسلام نیز ریاست خانواده با شوهر بوده و از توابع این ریاست دادن نفقه از جانب مرد به همسرش میباشد و این تکلیف از قانون شرع نشأت میگیرد و ریشهی قراردادی ندارد، بنابراین طرفین نمیتوانند ضمن عقد و یا بعدازآن این تکلیف را از مرد ساقط کنند در نتیجه نفقه زن ازجمله دیدن مرد به شمار میآید و با عنایت به ماده 1107 قانون مدنی میتوان گفت نفقه زن شامل تمام وسایلی است که زن با توجه به درجه تمدن و محیط زندگی و وضع جسمی و روحی خود بدان نیازمند است (کاتوزیان, حقوق مدنی خانواده, 1371, ص. 142) همچنین مرد در قبال زندگی زناشویی موظف و مکلف است تمام وسایل زندگی زن را از هر حیث مهیا و فراهم سازد و برای زن از این حیث هیچ‌گونه وظیفه‌ای در شروع مقدس اسلام تعیین نگردیده است و حتی درباره اثاثیه خانه و متاع مربوط به وسایل زندگی نیز بر عهده زن چیزی مقرر نشده است (محقق, 1385, ص. 358). حال اگر دختر بنا بر قوانین عرف در صورت تمکن و استطاعت مالی اثاثیهای را به‌عنوان جهیزیه و به‌قصد مشارکت و یاری شوهر با خود به خانه همسرش ببرد به نحوی قسمتی از نفقه به خواست دختر مهیا میگردد که شوهر هیچ‌گونه دخالتی از لحاظ تصرف در جهیزیه مزبور جز با اجازهی زوجه نداشته و نخواهد داشت جهیزیه از حقوق اختصاصی زوجه میباشد (همان، 358).
اما اگر زوجه به هر دلیل مثلاً عدم تمکن مالی و یا عدم تمایل به اجرای این قانون عرفی نتوانست و یا نخواست وسیلهای به‌عنوان جهیزیه به خانه شوهر ببرد جایگاه این وسایل در نفقه محفوظ است و مرد مکلف به تهیهی آن است و میزان آن را عرف جاری تعیین مینماید و کلیدی قوانین مربوط به نفقه در مورد جهیزیه به‌عنوان جزئی از آن جاری است یعنی همین نفقهی زن بر نفقه اقارب مقدم است؛ و البته در مورد حقی که زن بر این‌گونه اشیاء پیدا میکند معیار اراده شوهر و حکم عرف است، خانه و اثاث منزل را مرد به زن خود نمیبخشد بلکه فقط اجازهی استفاده در آن را میدهد و نفقه ضمانت اجرای کیفری دارد و بر اساس قانون مجازات اسلامی «با داشتن استطاعت مالی نفقه زن خود را در صورت تمکین ندهد دادگاه او را از سه ماه و یک روز تا پنج ماه حبس محکوم مینماید» در فقه نیز نظریاتی در مورد تهیه جهیزیه مطرح‌شده است که غالب فقهای امامیه قائل به الزامی بودن تهیه جهیزیه برای زوجه نیستند ولی فقهای مالکی معتقدند که در برابر مهری که از شوهر گرفته میشود تهیه جهیزیه بر زوج واجب است و اگر شوهر چیزی نگیرد و جهیزیه را شرط نکرده باشد، زوجه تکلیفی ندارد ولی فقهای حنفیه تهیه جهیزیه را بر زوج واجب میدانند (الدردیر، 1401، ص 458).
بنابراین آگاه کردن زن از این موضوع که تهیه جهیزیه در اصل بر عهده وی نیست ارتبعات منفی روانی و فشارهای وارده بر زوجه و خانواده وی می‌کاهد و در عرف زن نه به خاطر تکلیف و وظیفه بلکه به خاطر اینکه صمیمیت و علاقه خود را به شوهر نشان بدهد اثاث منزل را به تهیه می‌کند (کاتوزیان, دوره مقدماتی حقوق مدنی (خانواده), 1389, ص. 151).
گفتار دوم: مالکیت زوجه بر جهیزیه

yle=”border-color: #c7e5ca; border-radius: 3px; -moz-border-radius: 3px; -webkit-border-radius: 3px;”>

پایان نامه
برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید
رشته مدیریت همه موضوعات و گرایش ها : صنعتی ، دولتی ، MBA ، مالی ، بازاریابی (تبلیغات – برند – مصرف کننده -مشتری ،نظام کیفیت فراگیر ، بازرگانی بین الملل ، صادرات و واردات ، اجرایی ، کارآفرینی ، بیمه ، تحول ، فناوری اطلاعات ، مدیریت دانش ،استراتژیک ، سیستم های اطلاعاتی ، مدیریت منابع انسانی و افزایش بهره وری کارکنان سازمان

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

مالکیت مهم‌ترین حق عینی است و حقوقدانان و فقها تعاریف مختلفی را از مالکیت بیان کردهاند که به دو تعریف از آن اشاره میکنیم به نظر دکتر کاتوزیان «مالکیت حقی است که به‌موجب آن شخص میتواند در حدود قوانین تصرف در مالی را که به خود اختصاص دارد از تمام منافع آن استفاده کند» (کاتوزیان, دوره مقدماتی حقوق مدنی، اموال و مالکیت, 1377, ص. 106) و همچنین یکی از فقها مالکیت را چنین تعریف میکند «مالکیت عبارت است از اقتدار و سلطنت اعتباری که به سبب اعتبار شخص اعتباردهنده تبعیت می‌گردد و ممکن است شرعی یا عقلی باشد» (شاهرودی، 1409، ص 19).

 
 
امروزه اکثر حقوقدانان و فقها معتقدند جهیزیه‌ای که والدین زوجه برای وی تهیه میکنند برحسب ظاهر، جهیزیه را به‌قصد هبه به دختر واگذار میکنند اگرچه با ایجاب و قبول صورت نمیگیرد ولی صرف معاطات نیز کافی میباشد و دادن جهیزیه از سوی والدین باعث انتقال مالکیت به دختر میباشد (مختاری پور, 1390, ص. 11).
دادن جهیزیه از سوی والدین دختر به وی یک موضوع صرفاً عرفی است که خانواده ها وسایل و اقلام جهیزیه را به‌عنوان هبه و هدیه به دخترشان میدهند و مرسوم است که برای اثبات حق مالکیت زوجه بر جهیزیه از شوهر در ذیل سندی تصدیق و امضاء میگیرند که علامت اقرار زوج به مالکیت زوجه میباشد به‌عبارتی‌دیگر زوجه جزییات مربوط به جهیزیه را در سیاههای یادداشت میکند که به این نوشته اصطلاحاً سیاهه جهیزیه گفته میشود که سیاهه تهیه‌شده توسط زوجه باید به امضای زوج برسد، امضای زوج به سیاهه جهیزیه اعتبار میدهد اما درصورتی‌که اثرانگشت شوهر در ذیل سیاهه اموال زن درج شود، این موضوع اعتبار این سند عادی را بیشتر خواهد کرد در سیاهه اموال زوجه ذکر میشود که به‌عنوان‌مثال یخچال، ماشین لباسشویی، اجاق‌گاز و نظایر آن به‌عنوان جهیزیه تهیه‌شده است؛ لازم به ذکر است تا زمانی که شوهر این سیاهه اموال را امضاء نکرده باشد و در ضمن دو نفر هم به‌عنوان شاهد زیر آن سیاهه اموال را امضاء نکرده باشند، چنین سیاهه جهیزیهای اعتبار نخواهد داشت. بهتر است تا شهود زیر- امضاء کننده ذیل اموال مربوط به جهیزیه، مذکر باشند و ترجیحاً از خویشاوندان زن نیز نباشند پس‌ازآن که شوهر و آن دو شاهد زیر سیاهه جهیزیه را امضاء کردند، این سیاهه حالت سند عادی را پیدا خواهد کرد (ظاهری, مسئولیت شوهر درباره جهیزیه همسر, 1391, ص. 16) و به استناد ماده 1118 قانون مدنی نیز میتوان استقلال مالی زن بر جهیزیه را اثبات کرد و ازدواج تأثیری بر مالکیت دارایی که به هر یک از زوجین واگذارشده است ندارد.
مبحث دوم: اباحه تصرف زوج در خصوص جهیزیه و جهیزیه به‌عنوان ماترک
گفتار اول: ابامه تصرف یا مالکیت زوج در خصوص جهیزیه
جهیزیه اسباب و وسایلی است که زن برای استفاده خود و همسرش به منزل زوج میبرد پس طبیعتاً زن مالک آن وسایل محسوب میشود و در نتیجه ازنظر حقوقی آوردن جهیزیه به خانه زوج تنها نوعی اباحه و اجازه تصرف میباشد (جعفری لنگرودی, 1386, ص. 203).
بنابراین انتقال جهیزیه به خانه مشترک زوجین به مفهوم شریک شدن مرد در مالکیت جهیزیه نیست زیرا حق مالکیت زوجه نسبت به جهیزیه همواره باقی میباشد و زوج هیچ حق به‌منظور دخل و تصرف، انتقال به دیگری یا فروش جهیزیه را ندارد اما زن مادام که بخواهد میتوان این وسایل را به خانه پدری منتقل کند و یا آن وسایل را بفروشد و مرد حق هیچ‌گونه اعتراض را در این مورد ندارد (کاتوزیان, دوره مقدماتی حقوق مدنی (خانواده), 1389, ص. 151-152) و آوردن جهیزیه سنتی است که ناشی از توافق عرفی بین زوج و زوجه است به‌گونه‌ای که بیانگر همکاری و تعاون در زندگی مشترک است و زوجه برای تشکیل زندگی مشترک به همسر خود کمک میکند و در تهیه آن هیچ الزام قانونی برای زوجه وجود ندارد و میتواند از تدارک آن امتناع کند و در تهیه و آوردن جهیزیه از سوی زوجه به منزل مشترک به معنی شراکت زوج و زوجه در اموال جهیزیه نیست و حقی برای شوهر ایجاد نمیکند بااین‌حال زوج میتواند از اموال مزبور استفاده متعارف به‌دوراز تعدی و تفریط کند و به‌نوعی تصرف در جهیزیه برای وی مباح است (محمدی, بایدها و نبایدهای استرداد جهیزیه, 1390).
گفتار دوم: جهیزیه به‌عنوان ماترک وارث بردن زوج از آن
شخص تا زمانی که زنده است مالک اموال خویش است ولی همین‌که شخص فوت کند اموالش به ورثه او منتقل میشود و جهیزیه جزو اموال زوجه است و در تملک وی میباشد در نتیجه پس از فوت وی مانند سایر داراییها جزو ماترک محسوب و پس از ادای حقوق و دیون زوجه در صورت وجود و یا وصیت احتمالی به میزان یک‌سوم دارایی به ورثه منتقل میشود و طبق ماده 864 قانون مدنی «یکی از افرادی که از متوفی ارث میبرد هر یک از زوجین است که در حین فوت دیگری زنده باشد» و یکی از افرادی که از جهیزیه ارث میبرد زوج است و در صورت وجود ورثه دیگری با آن‌ها در جهیزیه شریک میشود سایر ورثه بنا به قرابت با متوفی و مؤنث یا مذکر بودن بر اساس قانون در جهیزیه یا زوج شریک میشوند و پس از فوت مورث و استقرار مالکیت ورثه بر ماترک، قواعد شریک مدنی و قانون امور حسبی در باب امور راجع به ترکه بر روابط افرادی حاکم خواهند بود و مطابق ماده 313 قانون امور حسبی کلیدی کسانی که در ترکه ازجمله جهیزیه به شرکت داشته باشند به هر نحوی که بخواهند میتوانند جهیزیه را بین خود تقسیم کنند.
بدیهی است این درخواست در قالب دادخواست و به طرفیت سایر ورثه به‌عنوان خوانده طرح میشود به‌بیان‌دیگر با در قید حیات بودن زوج و عدم توافق وی با سایر ورثه در مورد تقسیم جهیزیه، سایر ورثه میتوانند دعوای تقسیم ترکه را به طرفیت زوج در دادگاه اقامه کنند و دادگاه بنا به مورد و بر اساس قانون حکم به تقسیم، تعدیل یا فروش جهیزیه را صادر میکند (بنی اسد, 1393) سؤال دیگری که مطرح میشود این است که آیا میتوان به دلیل اینکه هزینه جهیزیه زیاد است والدین او را از ارث محروم کنند؟ در پاسخ به این سؤال باید گفت جهیزیهای که والدین برای دختر تهیه‌کرده‌اند در زمان حیات آن‌ها بوده و مطابق قانون مدنی ارث به موت حقیقی محروم کرد و چنانچه گفته شد جهیزیه به‌عنوان ماترک زوجه محسوب میشود به‌ع
نوان زیورآلات که شوهر در زمان حیات برای او خریده و جهیزیه باقی‌مانده، حال نحوه تقسیمبندی و یا بخشیدن او مشکوک باشد جزو اموال زن به‌حساب نمیآید وگرنه در صورت هبه مرد، جزو اموال مرد محسوب میشود و در مورد جهیزیه چون زوجه مالک آن وسایل بوده پس ماترک او محسوب میشود و همه اموال به نسبت وراث تقسیم میشود یعنی اینکه سهم‌الارث زوج و بقیه ماترک برای فرزند دختر میباشد (ظاهری, باید و نباید های استرداد جهیزیه, 1389, ص. 18).

مبحث سوم: مسئولیت زوج در خصوص جهیزیه
گفتار اول: آیا شوهر امانت دار جهیزیه است؟
این موضوع را از دو منظر میتوان مورد برسی قرار داد که یک منظر از لحاظ عرفی است. از خصوصیات زندگی زناشویی اشتراک در امور است؛ بر این اساس جهیزیهای که از طرف زن آورده میشود برای سهولت زندگی مشترک مورداستفاده زن و شوهر قرار میگیرد در این فرض بر اساس قالبهای «قانون مدنی» میتوان احکام شرکت در امور مدنی را بر این مورد بار کرد که بر اساس این شراکت بر اساس اختیار زوجین بوده است و مطابق ماده 584 قانون مدنی «شریکی که مالالشراکه در ید اوست در حکم امین است و ضامن تلف و نقص آن نمیشود، مگر در صورت تعدی و تفریط» بنابراین اگر به‌صورت اتفاقی زوج به جهیزیه صدمه و نقصانی وارد کند ضامن این تلف نیست؛ ولی در صورت تعدی و تفریطی که در دادگاه ثابت شود؛ زوجه میتواند خسارت واردشده را از زوج دریافت کند. منظر دیگر برسی موضوع از لحاظ حقوقی است. در تعریف جهیزیه در ترمینولوژی حقوق گفته‌شده است که جهیزیه مالی است که زن علیالرسم (برحسب مرسوم) در موقع ازدواج به منزل شوهر میبرد و علاوه بر استفاده خود شوهر نیز اباحه انتقال آن را مییابد این مال در مالکیت زن خواهد بود و شوهر مالک آن نمیشود بر این مبنا به همان قاعده بالا میتوان استناد کرد که در این امر زوج جز در موارد تعدی و تفریط مسئولیتی برای جبران ندارد و در دادگاهها اصل بر عدم تعدی و تفریط است؛ بنابراین تعدی و تفریط باید به اثبات برسد. اگر به هر یک از دو نظری که گفته شد استفاده شود زوج امین یا در حکم امین است و میتوان عیب یا نقصی را که به وسایل جهیزیه وارد میآورد صرفاً با احراز شرایط تعدی از او مطالبه کرد (قوه قضاییه, 1390, ص. 14).

گفتار دوم: مسئولیت مدنی زوج
هدف از مسئولیت مدنی آن است که هیچ خسارتی نباید بدون جبران و در روابط زوجین مواردی وجود دارد که از اقدام یکی از زوجین خسارتی ناروا به‌طرف دیگر وارد میشود و مسئولیت مدنی ابراز مناسبی است که میتواند حمایتی مناسب از خانواده و خصوصاً از زنان را تضمین نماید و در مورد جهیزیه سؤالی که مطرح میشود این است که آیا زوج ضامن جهیزیه زوجه میباشد؟
در پاسخ باید گفت که اگر خود زوجه جهیزیه را برای استفاده آورده و از بین رفته باشد ضامن برای کسی نمیآورد و هرکسی با رضایت صاحبش مالی در اختیارش باشد ضامن نیست اگر زوج از جهیزیه استیفای منفعت کرده یا عین آن‌ها را در مورد مصرف قرار داده باشد چون این استیفای در زمانی حاصل‌شده که زوج مأذون بوده است، لذا مسئولیتی در برابر زوجه


دیدگاهتان را بنویسید