دانلود پایان نامه

منابع خودكارآمدي

خودكارآمدي تعيين كننده اساسي عملكرد مناسب و شايسته فرد است. خودكارآمدي ناگهاني و يك دفعه اتفاق نمي‌افتد بلكه عقايد خودكارامدي از منابع خاصي ريشه مي‌گيرند(مادوكس[1]، 2002).

در واقع انتظارات خودکارآمدی براساس منابع متعدد اطلاعاتی پا می گیرد. هر روش مشخص، بسته به نحوه ی کاربست آن ممکن است به یک یا چند اطلاعات مربوط به تأثیر و نفوذ نزدیک شود. در همین رابطه بندورا 1977)، چهار منبع اطلاعات خودکارآمدی را مشخص می کند:

  1. تجربه مستقیم[2] (انطباق عملکرد[3])
  2. تجربه جانشینی[4] (تجربه نیابتی)
  3. قانع سازی کلامی[5]
  4. برانگیختگی هیجانی [6](حالت فیزیولوژیکی[7])(قنبرزاده،1380).

2-2-1-7-1 تجربه مستقیم:

مؤثرترین منبع انتظارات کارآمدی، تجربه مستقیم است. اگر کسی با توجه به گذشته قضاوت کند که عملکردش به اندازه کافی شایسته نبوده است، ادراک کارآمدی او کاهش می یابد. اما اگر کسی قضاوت کند که عملکردش به نحوی شایسته تحقق یافته است، ادراک کارآمدی افزایش می یابد، مثلا اگر شخصی تصمیم بگیرد یک کیلومتر بدود و واقعا این کار را بکند پس انتظار کارآمدی وی برای یک کیلومتر دویدن زیاد می شود. اگر کسی تصمیم به دویدن یک کیلومتر بگیرد و قبل از انجام آن چندین بار بایستد، انتظار کارآمدی آینده او برای این کار کم می شود(وقری، 1380).

2-2-1-7-2 تجربه جانشینی:

علاوه بر تجربه مستقیم انتظار کارآمدی فرد براساس مشاهدات چگونگی انجام همان رفتار توسط دیگران قرار دارد. دیدن افرادی که رفتار را به نحو شایسته انجام می دهند می تواند انتظار کارآمدی فرد را افزایش دهد. البته تجربه جانشینی به طریق دیگری نیز عمل می کند، مشاهده کسی که در انجام دادن رفتاری ناتوان است می تواند انتظار کارآمدی را کم کند(وقری، 1380). اين كه رفتار الگو چه ميزان بر كارامدي تاثير گذارد بستگي به دو عامل دارد: 1- شباهت بين الگو و مشاهده كننده، 2- ميزان تجربه مشاهده كننده در رفتاري كه مي‌بيند.

2-2-1-7-3  قانع سازی کلامی:

ترغیب کلامی اغلب برای متقاد کردن افراد به کار می رود که قابلیت های لازم برای انطباق با اهدافشان را دارند. مثلا بسیاری از والدین کودکانشان را تشویق می کنند تا باور کنند که می توانند در مراتب مختلف زندگی موفق شوند(فراهانی،1378).

2-2-1-7-4 حالت فیزیولوژیکی(برانگیختگی هیجانی):

منبع چهارم اطلاعات درباره خودکارآمدی سطح برانگیختگی فیزیولوژیکی است. ما غالباً اطلاعاتی از قبیل سطح ترس یا آرامش را در یک موقعیت فشارزا به عنوان پایه ای برای توانایی خود در سازگاری مورد استفاده قرار می دهیم(شولتز،1990). خستگي، درد، تنش عضلاني، آشفتگي ذهني و لرزش دستان، نشانه هاي فيزيولوژيكي هستند كه نشان مي هند تكليف كنوني فراتر از توانايي هاي فرد براي مقابله با شرايط است. البته، زماني كه افراد نسبتاً از كارآمدي خود مطمئن هستند، تاثير نشانه هاي فيزيولوژيكي به حساب نمي آيد يا حتي تعبير مجدد در جهت افزايش خودكارامدي مي شود.بنابراین، منابع اطلاعاتی فوق می توانند خودکارآمدی انسان را از طریق رفتار گرایش در برابر رفتار اجتناب افزایش دهند(فراهانی،1378).

[1] . Maddux

[2] – Direct experience

[3] – Performance accomplisments

[4] – Vicarious experience

[5] – Verbal persuation

[6] – Emotional arousal

[7] – Physiological