دانلود پایان نامه

نقش خانواده در سلامت روانشناختی کودک و نوجوان

هیچ جامعه ای نمی تواند ادعای سلامت  کند چنان چه از خانواده های سالم برخوردار نباشد بی هیچ شبهه هیچ یک از آسیب های اجتماعی نیست که فارغ از تاثیر خانواده به وجود آمده است . خانواده اساسی ترین نهاد جامعه پذیر کردن کودکان به ویژه در سال های حساس اولیه زندگی است خانواده تحت شرایط صحیح ،کودکان را آماده می سازد تا توانایی های بالقوه ی خود را شناسایی کنند و به عنوان افراد بالغ ، نقش های سود مندی رادر جامعه به عهده گیرند . کودکان در فرایند جامعه پذیری خانواده ، امر ونهی والدین ،تقلید و همانند سازی را که مهمترین شیوه های انتقال ارزش ها ، هنجار ها و سنت های اجتماعی است یاد می گیرند ودر حقیقت ،در خانواده است که کودکان می آموزند که چه چیزی درست و چه چیزی غلط است . طبیعی است که خانواده نقش قابل ملا حظه ای در شکل گیری شخصیت و رفتار کودک دارد. پژوهش ها نشان مي دهد كه خانواده، موثرترين عامل محيطي در رشد و تحول شناختي كودك است و بسياري   از مشكلات كودكان از خانواده هاي آنها ناشي مي شود(کامبرینگ و گراهام[1]، 1989).

به طوري كه خانواده به عنوان يكي از محيط هاي موثر در سلامت جسمي و رواني فرد در نظر گرفته می شود(وود[2]، 1995).  در مجموع، ادراك نوجوان از خانواده اش غالباً رابطه ي مستقيم و محكمي با كاركرد روان شناختي او دارد(میلیکان[3] و همکاران، 2002). همچنین مطالعات انجام شده توسط فرانکلین و هافربری[4](2000) و برنشتاین[5] و همکاران(1990) نشان دادند، که محیط خانواده بطور مستقیم و غیرمستقیم بر بهزیستی روانشناختی و سلامتی فرزندان موثر است.

یافته های احمدی(1381)، در مورد نقش عملكرد خانواده بر سلامت روان شناختي نوجوانان در كنار ساير يافته هايي كه نشان مي دهد خلق و خوي بچه ها و سازگاري آنها با تغييرات در سبك زندگي خانواده ارتباط دارد(شیبر و جانسون[6]، 1992) يا اينكه درگيري ها و خشونت بين والديني ممكن است تاثير شديدي بر بچه ها بگذارد، که انزواي از جامعه، اضطراب و افسردگي و ناايمني را به همراه داشته باشد(پورتس[7] و همکاران، 1992) و اينكه دلبستگي جوانان تحت تاثير محيط رواني- اجتماعي و تجارب آنها در طي دوران رشد قرار مي گيرد(تاناکا[8] و همکاران، 2008) موید تاثیر محیط خانوادگی بر سلامت و بهزیستی روانشناختی نوجوانان است.

يكي از عوامل بسيار مهم و اثر گذار بر رفتار فرد ، خانواده است . محيط خانواده اولين و با دوام‌ترين عاملي است كه در رشد شخصيت افراد تأثير مي‌نمايد . كودك خصوصياتي را از والدين خود به ارث مي‌برد بدين طريق پدر و مادر در زمينه‌ي رشد و پيشرفت فرزندان را فراهم مي‌آورند نفوذ والدين بر فرزندان تنها محدود به جنبه‌هاي ارثي نيست ، بلكه پدر و مادر، در آشنايي كودك به زندگي جمعي و فرهنگ جامعه نيز، نقش مؤثري را ايفا مي كنند . موقعيت اجتماعي خانواده ، وضع اقتصادي آن ، افكار و عقايد ، آداب و رسوم ، ايده‌آلها و آرزوهاي والدين و سطح تربيت آنان در طرز رفتار كودكان نفوذ فراوان دارد ( شريعتمداري، 1369)

مهمترين تماس‌هاي كودك در خانواده با والدين است اين تماس‌ها نقطه‌ي كانوني فرهنگ كودك را ايجاد مي‌كند. رفتار اولياء كودك چه خشن ، چه محبت‌آميز و چه منع كننده باشد يا او را آزاد بگذارد، غالباً مطابق الگوهاي فرهنگي خاص انجام مي‌گيرد به هر حال كودك طبق فرهنگ خاص پدر و مادر خود مراقبت و تربيت مي‌شود و رفتار او از جنبه‌‌هاي مختلف ، مطابق با فرهنگ جامعه‌اي مي‌باشد كه در آن زندگي مي‌كنند و نظر و رأي پدر و مادر نيز در آن مؤثر است ( ساعتچي، 1369)

نوع زندگي خانگي كودك، در رشد شخصيت او نيز تأثير مهمي دارد و اين نيز بوسيله‌ي والدين معين مي‌شود مادران و پدراني كه به علت تجارب قبلي دوران كودكي خود ، در انجام دادن وظيفه خطير خود، تزلزل و عدم اطمينان خاطر احساس مي‌كنند، ثبات عاطفي ندارند و به فرزندانشان نظر نامساعد دارند، يا درباره‌ي روش تربيت با يكديگر موافق نيستند، در اين صورت زندگي نامطلوبي براي رشد شخصيت و سلامت روانشناختی كودكان و فرزندان فراهم خواهند آورد (شعاري‌نژاد ، 1372).

شک[9](1998) در پژوهش خود به بررسي رابطه عملكرد خانواده با سلامت روان شناختي، سازگاري تحصيلي و مشكلات رفتاري نوجوانان چيني پرداخته است. يافته هاي وي نشان مي دهد نوجواناني كه عملكرد خانواده خود را نامطلوب گزارش داده بودند، در مقايسه با نوجواناني كه عملكرد خانواده خود را خوب گزارش كرده اند، مشكلات بهداشت رواني و رفتارهاي مشكل دار بيشتری
داشته­ اند.

[1] – Combrink and Graham

[2] – Wood

[3] – Millikan

[4] – Franklin and Hafer Bray

[5] – Bernstein

[6] – Sheeber and Johnson

[7] – Portes

[8] – Tanaka

[9] – Shek